Türkiye'de konut piyasasında Mart ayında satış türleri arasında belirgin bir ayrışma yaşandı. İlk el konut satışlarında sınırlı artış görülürken ikinci el konut satışları gerilemeye devam etti. Özellikle kredi destekli işlemlerde yaşanan artış, piyasadaki hareketliliğin önemli ölçüde finansman kaynaklı olduğunu ortaya koydu.
Türkiye İstatistik Kurumu'nun açıkladığı verilere göre Mart ayında ilk el konut satışları geçen yılın aynı ayına göre yüzde 1,3 artarak 35 bin 725'e yükseldi. Buna karşılık ikinci el konut satışları yüzde 3,6 azalarak 77 bin 642'ye geriledi. Toplam satışlar içinde ilk el konutların payı yüzde 31,5 olurken ikinci el konutların payı yüzde 68,5 seviyesinde gerçekleşti.
İpotekli satışlar yükseldi
Mart ayında ipotekli konut satışları geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 35,9 artarak 25 bin 978 oldu. Böylece toplam konut satışları içinde kredili işlemlerin payı yüzde 22,9'a çıktı. Buna karşılık diğer satış türleri yüzde 9,6 düşüşle 87 bin 389 olarak kaydedildi.
Uzmanlar, yüksek faiz ortamına rağmen bankaların kredi kullanımını kolaylaştıran uygulamalarının özellikle ilk el konut tarafında satışları desteklediğini değerlendiriyor. Son aylarda kredi destekli işlemlerin artması, piyasadaki talebin önemli bölümünün finansmana bağlı hareket ettiğini gösteriyor. Ayrıca yıl başında kredi sınırlamalarında sıfır ve ikinci el konut ayrımının kaldırılması da piyasada etkili oldu.
İkinci el piyasasında zayıf görünüm sürüyor
Takvim etkilerinden arındırılmış verilere göre ise konut satışlarında yıllık bazda düşüş eğilimi devam etti. İlk el satışlar yüzde 1,8, ikinci el satışlar ise yüzde 6,2 geriledi. Aylık bazda da hem ilk el hem ikinci el satışlarda düşüş görüldü.
Özellikle ikinci el segmentte yaşanan gerileme, konut fiyatlarının yüksek seviyelerde kalması ve alıcıların daha çok kampanyalı yeni projelere yönelmesiyle ilişkilendiriliyor. Son dönemde ikinci el konutların toplam satışlar içindeki payı yüksek kalmaya devam etse de satış hacmindeki zayıflık dikkat çekiyor.
Yabancıya satışlarda düşüş devam etti
Mart ayında yabancılara yapılan konut satışları geçen yılın aynı ayına göre yüzde 20 azalarak bin 353'e düştü. Toplam satışlar içindeki yabancı payı yüzde 1,2 olarak gerçekleşti. En fazla konut alımını 229 konutla Rusya vatandaşları yaparken, onları İran ve Almanya vatandaşları izledi.
Son iki yılda yabancıya konut satışlarında belirgin bir gerileme yaşanırken, piyasadaki yabancı talebinin eski etkisini kaybettiği görülüyor. 2022 yılında toplam satışlar içindeki yabancı payı yüzde 5-6 bandına kadar çıkarken, son dönemde bu oran yüzde 1 seviyelerine kadar geriledi.
İş yeri satışlarında da düşüş var
İş yeri satışlarında da benzer bir tablo oluştu. İlk el iş yeri satışları yüzde 5,4 azalarak 3 bin 787'ye, ikinci el iş yeri satışları ise yüzde 12,3 düşüşle 9 bin 712'ye geriledi.
Buna karşılık ipotekli iş yeri satışları yüzde 60,1 artarak 698'e yükseldi. Diğer iş yeri satışları ise yüzde 12,6 azalarak 12 bin 801 oldu. Veriler, ticari gayrimenkul tarafında da kredi destekli işlemlerin öne çıktığını gösterdi.